Maliyet-Fayda Analizi Nedir ve Nasıl Yapılır?
İnsanın Her Davranışının Nedenidir
İnsanın her türlü eyleminin amacı, belirli araçları kullanarak mevcut durumdan daha iyi duruma geçmektir. Kişinin eylemde bulunabilmesinin temel koşulu; hedeflediği şeye ulaşmak için katlanacağı maliyetin, onu şimdiki durumundan daha iyi bir noktaya taşıması gerektiğidir.
İnsanın bu değer karşılaştırma hesabını yapmasına maliyet-fayda analizi denir ve bu analiz insanın en temel davranışıdır. Bu yüzden de ticaretin temelini maliyet-fayda analizi oluşturur.
Bütün Başarısızlıkların En Temel Sebebidir
Hem kişisel hem de ticari hayatımızdaki bütün başarısızlıklarımızın sebebi; maliyet ve fayda analizini yanlış hesaplamaktır. Maliyeti faydasından çok olan bir şeyi, sanki faydası maliyetinden daha çok olacakmış gibi hesaplarız.
Pratik hayatta %100 isabetli bir maliyet analizi yapmamız, dolaylı maliyetler sebebiyle neredeyse imkansızdır. Bu yüzden amacımız kusursuz bir hesap yapmak değil, mümkün olduğunca %100 isabet oranına yaklaşmaya çalışmaktır.
Yüksek isabet oranı için; maliyeti ve faydayı hesaplayacağımız veri(data) çeşidini ve miktarını artırmamız gerekmektedir. Böylece daha fazla veriyle daha fazla örnek inceleyerek, riskleri azaltır ve başarı oranımızı artırırız.
Bir Projede Fayda Nasıl Hesaplanır?
Bir projeye başlarken, projenin faydaları maliyetlerinden daha ağır basmalıdır.
Bir projenin faydalarını hesaplamak için şu soruları sorabilirsiniz:
- Bu proje nasıl bir değer yaratacak?
- Bu proje bize ne kadar tasarruf ettirecek?
- Mevcut müşterilerden ne kadar ekstra para getirecek?
- Bize ne kadar zaman kazandıracak?
- Müşteri deneyimini nasıl iyileştirecek?
Bir Projede Maliyet Nasıl Hesaplanır?
Bir projenin maliyetlerini hesaplamak için aşağıdaki gibi sorular göz önünde bulundurulmalıdır:
- Bu projeye ne kadar zaman harcamak zorunda kalacağız?
- Bir kerelik maliyetler nelerdir?
- Devam eden maliyetler var mı?
- Uzun vadeli maliyetler nelerdir?
Hem fayda hem de maliyet hesabı yaparken, analizin nasıl yapıldığına dair bir fikir verecek kadar soruları çeşitlendirdik fakat sorduğumuz bu soruları elbette çoğaltabiliriz.
Maddi Olmayan Maliyetler ve Faydalar
- Müşteri memnuniyeti: Bu proje, müşteriyi elde tutma oranını artırarak, müşterinin şirketin ürünlerine veya hizmetlerine daha fazla harcama yapmasını sağlayacak mı?
- Çalışan memnuniyeti: Bu proje, çalışanların moralini iyileştirecek ve çalışan sadakatini artıracak mı?
- Çalışan verimliliği: Bu proje, çalışanların fazla mesai saatlerini azaltırken verimliliklerini artırarak şirkete para kazandıracak mı?
- Marka Algısı: Bu proje ile şirketin; marka algısını ve tanınırlığını geliştirmesi, daha fazla müşteri çekmesi veya rekabet avantajı sağlaması muhtemel mi?
E-Ticarette Maliyet-Fayda Analizi?
Maliyet ve fayda analizi, hemen hemen her şeyin rakamlarla temsil edilebildiği özellikle e-ticaret gibi sektörlerde, başarıya götüren en önemli etkendir.
Reklam, ürün maliyeti ve satış fiyatı, kampanya tıklama oranları gibi bir çok olay verilerle ifade edilir. Bu yüzden bir çok sektöre kıyasla, e-ticaret sektöründe maliyet-fayda analizi yapmak çok daha kolaydır.
Biz sizin e-ticaret ve reklam operasyonlarınızı yürütürken; siz de işletmenizle ilgili isabetli kararlar alırsanız, hedeflenen başarıya ulaşma ihtimaliniz artacaktır.
Maliyet ve Fayda Analizinin Matematiksel Formülü
Maliyet-fayda hesabına, Türkçe’de “Yatırım Getirisi” İngilizce’de Return on Investment (ROI) denir.
Bu formül ilk başta kafa karıştırıcı görünse de aslında kolaydır. Bir örnekle açıklayacak olursak:
Bir projeye başlayacağız ve 6000 TL’si peşin, 250 TL’si aylık ödenecek giderimiz olacak. Bu projeden ise, 1 yılda toplam 14000 TL kazanç hedefliyoruz.
G(gelir)= 14000 TL M(maliyet)= 6000+(12×250) = 9000 TL
Formüle göre: (14000 – 9000) / 9000 = 0,55
Yüzdelik olarak yazarsak yıllık ROI= %55
Bu yatırımdan her 1 birim maliyet karşılığında %55 kâr edeceğiz.
Faydası maliyetinden az olan her şey başarısızlığa mahkumdur. Başarısızlığa mahkum olmamak için maliyet ve fayda analizini yapmak zorundayız.
İşletmenize vizyon ve değer katacak bu tür teknik konuları anlatmaya devam edeceğiz. Lütfen bizi takipte kalın.